J. S. BACH
Pasja według Św. M
ateusza

Tekst oryginalny i polskie tłumaczenie

CZĘŚĆ I

Oryginalny tekst niemiecki

polskie tłumaczenie

Chorus I & II

Kommt, ihr Töchter, helft mir klagen...
Sehet! Wen?
...den Bräutigam. Sehet ihn...
Wie?
...als wie ein Lamm.

Chór I & II

Chodźcie, córki, pomóc mi opłakiwać..
Patrzcie! Na Kogo?

...na Oblubieńca. Patrzcie na Niego...

Jak?
.. jak na Baranka.

Choral

O Lamm Gottes unschuldig
Am Stamm des Kreuzes geschlachtet.

Chorał

O niewinny Baranku Boga
zabity na drzewie Krzyża.

Chorus I & II

Sehet! Was?
Seht die Geduld.

Chór I & II

Patrzcie! Na co?
Na Jego cierpliwość.

Choral

Allzeit erfund'n geduldig
Wiewohl du warest verachtet.

Chorał

On zawsze cierpliwy,
nawet, gdy został wzgardzony.

Chorus I & II

Seht...
Wohin?
...auf unsre Schuld;

Chór I & II

Patrzcie...
Gdzie?

...na naszą winę;

Choral

All' Sünd hast du getragen,
Sonst müßten wir verzagen.

Chorał

Wszystkie nasze grzechy Ty poniosłeś,
gdyż inaczej musielibyśmy rozpaczać.

Chorus

Sehet ihn aus Lieb und Huld
Holz zum Kreuze selber tragen.

Chór

Patrzcie na Niego,
pozbawionego miłości i chwały,
samotnie  niosącego Krzyż.

Choral

Erbarm dich unser o Jesu!

Chorał

Zmiłuj się nad nami, o Jezu!

Evangelista

Da Jesus diese Rede vollendet hatte, sprach er zu seinen Jüngern:

Ewangelista

Gdy Jezus zakończył wszystkie te mowy, rzekł do swych uczniów:

Jesus

Ihr wisset, daß nach zween Tagen Ostern wird, und des Menschen Sohn wird überantwortet werden, daß er gekreuziget werde.

Jezus

Wiecie, że po dwóch dniach jest Pascha, i Syn Człowieczy będzie wydany na ukrzyżowanie.

Choral

Herzliebster Jesu,
was hast du verbrochen,
Daß man ein solch scharf Urteil hat gesprochen?
Was ist die Schuld? In was für Missetaten bist du geraten?

Chorał

Umiłowany Jezu,
coś złego uczynił,
że wydano na Ciebie tak surowy wyrok?

Jaka jest Twoja wina?
Co za występek popełniłeś?

Evangelista

Da versammleten sich die Hohenpriester und Schriftgelehrten und die Ältesten im Volk in dem Palast des Hohenpriesters, der da hieß Kaiphas. Und hielten Rat, wie sie Jesum mit Listen griffen und töteten. Sie sprachen aber:

Ewangelista

Wówczas to zebrali się arcykapłani i uczeni w Piśmie i starsi ludu
w pałacu najwyższego kapłana, imieniem Kajfasz, i odbyli naradę,
żeby Jezusa podstępnie pochwycić i zabić.
Mówili jednak:

Chorus I & II

Ja nicht auf dieses Fest, auf daß nicht ein Aufruhr werde im Volk.

Chór I & II

Tylko nie w czasie święta, aby wzburzenie nie powstało wśród ludu.

Evangelista

Da nun Jesus war zu Bethanien, im Hause Simonis, des Ausätzigen, trat zu ihm ein Weib, das hatte ein Glas mit köstlichem Wasser, und goß es auf sein Haupt, da er zu Tische saß. Da das seine Jünger sahen, wurden sie unwillig und sprachen:

Ewangelista

Kiedy Jezus przebywał w Betanii, w domu Szymona Trędowatego, podeszła do Niego kobieta z alabastrowym flakonikiem drogiego olejku i wylała olejek na Jego głowę, gdy siedział przy stole. Widząc to, uczniowie oburzali się, mówiąc:

Chorus I

Wozu dienet dieser Unrat?
Dieses Wasser hätte mögen teuer verkauft und Armen gegeben werden.

Chór I

Na cóż to marnotrawstwo?
Przecież można to było drogo sprzedać i rozdać ubogim.

Evangelista

Da das Jesus merkete, sprach er zu ihnen:

Ewangelista

Gdy Jezus to zauważył, rzekł do nich:

Jesus

Was bekümmert ihr das Weib?
Sie hat ein gut Werk an mir getan.
Ihr habet allezeit Armen bei euch, mich aber habt ihr nicht allezeit.  Daß sie dies Wasser auf meinen Leib gegossen, hat sie getan, daß man mich begraben wird. Wahrlich, ich sage euch: Wo dies Evangelium geprediget wird in der ganzen Welt, da wird man auch sagen zu ihrem Gedächtnis, was sie getan hat.

Jezus

Czemu sprawiacie przykrość tej kobiecie? Ona dobry uczynek spełniła względem Mnie. Albowiem ubogich zawsze macie u siebie, lecz Mnie nie zawsze mieć będziecie. Wylewając ten olejek na moje ciało, na mój pogrzeb to uczyniła. Zaprawdę, powiadam wam: Gdziekolwiek po całym świecie głosić będą tę Ewangelię, będą również opowiadać na jej pamiątkę to, co uczyniła.

Recit

Du lieber Heiland du,
Wenn deine Jünger töricht streiten,
Daß dieses fromme Weib
Mit Salben deinen Leib
Zum Grabe will bereiten,
So lasse mir inzwischen zu,
Von meiner Augen Tränenflüssen
Ein Wasser auf dein Haupt zu gießen.

Recytatyw

O, drogi Zbawicielu,
Gdy Twoi uczniowie się spierają,
gdy ta pobożna kobieta,
olejkiem przygotowuje Twe Ciało do
grobu;
Pozwól mi wylewać, jako wonności
,
Łzy moich oczu
na Twoją głowę.

Aria

Buß und Reu
Knirscht das Sündenherz entzwei,
Daß die Tropfen meiner Zähren
Angenehme Spezerei,
Treuer Jesu, dir gebären.
Buß und Reu...

Aria

Pokuta i skrucha
Kruszą pełne grzechu serce,
ażeby krople moich łez,
mogły namaścić Ciebie,

wierny Jezu.
Pokuta i skrucha...

Evangelista

Da ging hin der Zwölfen einer, mit Namen Judas Ischarioth, zu den Hohenpriestern und sprach:

Ewangelista

Wtedy jeden z Dwunastu, imieniem Judasz Iskariota, udał się do arcykapłanów i rzekł:

 

Judas

Was wollt ihr mir geben? Ich will ihn euch verraten.

Judasz

Co chcecie mi dać, a ja wam Go wydam?

Evangelista

Und sie boten ihm dreißig Silberlinge. Und von dem an suchte er Gelegenheit, daß er ihn verriete.

Ewangelista

A oni wyznaczyli mu trzydzieści srebrników. Odtąd szukał sposobności, żeby Go zdradzić.

Aria

Blute nur, du liebes Herz!
Ach, ein Kind, das du erzogen,
Das an deiner Brust gesogen,
Droht den Pfleger zu ermorden,
Denn es ist zur Schlange worden.
Blute nur...

Aria

Krwaw drogie serce!
Ach, dzie
cko, które wychowałeś,
Które ssało Twoją pierś,
Wygraża, że zabije swojego obrońcę,
Ponieważ stało się wężem.

Krwaw...

Evangelista

Aber am ersten Tage der süßen Brot traten die Jünger zu Jesu und sprachen zu ihm:

Ewangelista

W pierwszy dzień Przaśników przystąpili do Jezusa uczniowie i zapytali Go:

Chorus I

Wo willst du, daß wir dir bereiten, das Osterlamm zu essen?

Chór I

Gdzie chcesz, abyśmy Ci przygotowali Paschę do spożycia?

Evangelista

Er sprach:

Ewangelista

On odrzekł:

Jesus

Gehet ihn in die Stadt zu einem, und sprecht zu ihm: Der Meister läßt dir sagen: Meine Zeit ist hier, ich will bei dir die Ostern halten mit meinen Jüngern.

Jezus

Idźcie do miasta, do znanego nam człowieka, i powiedzcie mu: Nauczyciel mówi: Czas mój jest bliski; u ciebie chcę urządzić Paschę z moimi uczniami.

Evangelista

Und die Jünger täten, wie ihnen Jesus befohlen hatte, und bereiteten das Osterlamm. Und am Abend satzte er sich zu Tische mit den Zwölfen. Und da sie aßen, sprach er:

Ewangelista

Uczniowie uczynili tak, jak im polecił Jezus, i przygotowali Paschę. Z nastaniem wieczoru zajął miejsce u stołu razem z dwunastu. A gdy jedli, rzekł do nich:

Jesus

Wahrlich ich sage euch: Einer unter euch wird mich verraten.

Jezus

Zaprawdę, powiadam wam: jeden z was mnie zdradzi.

Evangelista

Und sie wurden sehr betrübt, und huben an, ein jeglicher unter ihnen, und sagten zu ihm:

Ewangelista

Bardzo tym zasmuceni zaczęli pytać jeden przez drugiego:

Chorus I

Herr, bin ich's?

Chór I

Panie, czy to ja?

Choral

Ich bin's, ich sollte büßen,
An Händen und an Füßen
Gebunden in der Höll'!
Die Geißeln und die Banden,
Und was du ausgestanden,
Das hat verdienet meine Seel'.

Chorał

Tak, to ja. Ja powinienem pokutować.
Moje ręce i stopy
zmierzające do piekła.

Plagi i kajdany,

i wszystko co cierpiałeś,
było zasługą dla mojej duszy.

Evangelista

Er antwortete und sprach:

Ewangelista

On zaś odpowiedział:

Jesus

Der mit der Hand mit mir in die Schüssel tauchet, der wird mich verraten. Des Menschen Sohn gehet zwar dahin, wie von ihm geschrieben stehet; doch wehe dem Menschen, durch welchen des Menschen Sohn verraten wird. Es wäre ihm besser, daß derselbige Mensch noch nie geboren wäre.

Jezus

Ten, który ze Mną rękę zanurza w misie, on Mnie zdradzi. Wprawdzie Syn Człowieczy odchodzi, jak o Nim jest napisane, lecz biada temu człowiekowi, przez którego Syn Człowieczy będzie wydany. Byłoby lepiej dla tego człowieka, gdyby się nie narodził.

Evangelista

Da antwortete Judas, der ihn verriet, und sprach:

Ewangelista

Wtedy odpowiedział Judasz, który Go miał zdradzić, i rzekł:

Judas

Bin ich's Rabbi?

Judasz

Czy to ja, Rabbi?

Evangelista

Er sprach zu ihm:

Ewangelista

ON mu odpowiedział:

Jesus

Du sagest's.

Jezus

Tyś powiedział.

Evangelista

Da sie aber aßen, nahm Jesus das Brot, dankete und brach's, und gab's den Jüngern und sprach:

Ewangelista

A gdy oni jedli, Jezus wziął chleb i odmówiwszy błogosławieństwo, połamał i dał uczniom, mówiąc:

Jesus

Nehmet, esset, das ist mein Leib.

Jezus

Bierzcie i jedzcie, to jest Ciało moje.

Evangelista

Und er nahm den Kelch, und dankete, gab ihnen den, und sprach:

Ewangelista

Następnie wziął kielich i odmówiwszy dziękczynienie, dał im, mówiąc:

Jesus

Trinket alle daraus, das ist mein Blut des neuen Testaments, welches vergossen wird für Viele, zur Vergebung der Sünden.

Ich sage euch: Ich werde von nun an nicht mehr von diesem Gewächs des Weinstocks trinken, bis an den Tag, da ich's neu trinken werde mit euch in meines Vaters Reich.

Jezus

Pijcie z niego wszyscy, bo to jest moja Krew Nowego Przymierza, która za wielu będzie wylana na odpuszczenie grzechów.

Lecz powiadam wam: Odtąd nie będę już pił z tego owocu winnego krzewu aż do owego dnia, kiedy pić go będę z wami nowy, w królestwie Ojca mojego.

Recit

Wiewohl mein Herz in Tränen schwimmt,
Daß Jesus von uns Abschied nimmt,
So macht mich doch sein Testament erfreut:
Sein Fleisch und Blut, o Kostbarkeit,
Vermacht er mir in meine Hände.
Wie er es auch der Welt mit denen Seinen
Nicht böse können meinen,
So liebt er sie bis an das Ende.

Recytatyw

Choć moje serce rozpływa się we łzach,
ponieważ Jezus opuszcza nas,

To Jego Testament mnie raduje:

Swoje Ciało i Krew, o Najdroższą,
oddaje w moje ręce.
A swoich, których pozostawia na świecie
nie może potępić,
ponieważ do końca ich umiłował.

Aria

Ich will dir mein Herze schenken,
Senke dich, mein Heil, hinein.
Ich will mich in dir versenken,
Ist dir gleich die Welt zu klein,
Ei, so sollst du mir allein
Mehr als Welt und Himmel sein.
Ich will dir...

Aria

Oddam Ci moje serce,
Wejdź we mnie, mój Zbawicielu,
Ja się zanurzę w Tobie.
A jeśli świat jest za mały dla C
iebie,
Ach, wtedy Ty sam będziesz dla mnie
więcej niż świat i niebo.

Oddam Ci ....

Evangelista

Und da sie den Lobgesang gesprochen hatten, gingen sie hinaus an den Ölberg. Da sprach zu ihnen:

Ewangelista

Po odśpiewaniu hymnu wyszli ku Górze Oliwnej. Wówczas Jezus rzekł do nich:

Jesus

In dieser Nacht werdet ihr euch alle ärgern an mir, denn es stehet geschrieben: Ich werde den Hirten schlagen, und die Schafe der Herde werden sich zerstreuen.

Wenn ich aber auferstehe, will ich vor euch hingehen in Galiläam.

Jezus

Wy wszyscy zwątpicie we Mnie tej nocy. Bo jest napisane: Uderzę pasterza, a rozproszą się owce stada.


Lecz gdy powstanę, uprzedzę was do Galilei.

Choral

Erkenne mich, mein Hüter,
Mein Hirte, nimm mich an!
Von dir, Quell aller Güter,
Ist mir viel Gut's getan.
Dein Mund hat mich gelabet
Mit Milch und süßer Kost,
Dein Geist hat mich begabet
Mit mancher Himmelslust.

Chorał

Pamiętaj o mnie, mój Obrońco,
Mój Pasterzu weź mnie do Siebie.
Przez Ciebie, Źródło wszelkiego dobra,

Tyle dobra spłynęło na mnie,.
T
woje usta pokrzepiły mnie
Mlekiem i słodyczą,
Twój Duch napełnił mnie

wielkim pragnieniem nieba.

Evangelista

Petrus aber antwortete und sprach zu ihm:

Ewangelista

Odpowiedział Mu Piotr:

Petrus

Wenn sie auch alle sich an dir ärgerten, so will ich doch mich nimmermehr ärgern.

Piotr

Choćby wszyscy zwątpili w Ciebie, ja nigdy nie zwątpię.

Evangelista

Jesus sprach zu ihm:

Ewangelista

Jezus mu rzekł:

Jesus

Wahrlich, ich sage dir: In dieser Nacht, ehe der Hahn krähet, wirst du mich dreimal verleugnen.

Jezus

Zaprawdę, powiadam ci: Jeszcze tej nocy, zanim kogut zapieje, trzy razy się Mnie wyprzesz.

Evangelista

Petrus sprach zu ihm:

Ewangelista

Na to Piotr:

Petrus

Und wenn ich mit dir sterben müßte, so will ich dich nicht verleugnen.

Piotr

Choćby mi przyszło umrzeć z Tobą, nie zaprę się Ciebie.

Evangelista

Desgleichen sagten auch alle Jünger.

Ewangelista

Podobnie mówili wszyscy uczniowie.

Choral

Ich will hier bei dir stehen,
Verachte mich doch nicht!
Von dir will ich nicht gehen,
Wenn dir dein Herze bricht.
Wenn dein Herz wird erblassen
Im letzten Todesstoß,
Alsdenn will ich dich fassen
In meinen Arm und Schoß.

Chorał

Gdybym mógł stanąć u Twego boku
nie pogardzaj mną!
Od ciebie bowiem nie odejdę
Nawet jeśli Twoje serce się złamie.
Gdy Twoje serce będzie blednąć,
W ostatnim śmiertelnym tchnieniu,
Wtedy ja wezmę Ciebie
w swoje objęcia.

Evangelista

Da kam Jesus mit ihnen zu einem Hofe, der hieß Gethsemane, und sprach zu seinen Jüngern:

Ewangelista

Wtedy przyszedł Jezus z nimi do ogrodu, zwanego Getsemani, i rzekł do swoich uczniów:

Jesus

Setzet euch hie, bis daß ich dorthin gehe und bete.

Jezus

Usiądźcie tu, Ja tymczasem odejdę tam i będę się modlił.

Evangelista

Und nahm zu sich Petrum und die zween Söhne Zebedäi, und fing an zu trauern und zagen. Da sprach Jesus zu ihnen:

Ewangelista

Wziąwszy z sobą Piotra i dwóch synów Zebedeusza, począł się smucić i odczuwać trwogę. Wtedy rzekł do nich Jezus:

Jesus

Meine Seele ist betrübt bis an den Tod, bleibet hie, und wachet mit mir.

Jezus

Smutna jest  dusza moja aż do śmierci; zostańcie tu i czuwajcie ze Mną.

Recit a doi Cori

O Schmerz! hier zittert das gequälte Herz! Wie sinkt es hin, wie bleicht sein Angesicht!

Was ist die Ursach' aller solcher Plagen?

Der richter führt ihn vor Gericht, da ist kein Trost, kein Helfer nicht.

Ach, meine Sünden haben dich geschlagen!

Er leidet alle Höllenqualen, Er soll vor fremden Raub bezahlen.

Ich, ach Herr Jesu, habe dies verschuldet, was du erduldet!

Recytatyw a doi Cori

O smutku. Drży umęczone serce! Jakże cierpi, jak blednieje twarz Jego.

Jaka jest przyczyna tych nieszczęść!

Sędzia prowadzi Go na sąd, nie ma żadnego pocieszenia, żadnej pomocy.

Ach, to moje grzechy powaliły Ciebie.


On cierpi wszystkie bóle piekła, ON musi zapłacić za  zbrodnie innych.

Ach, Panie Jezu, to ja zasłużyłem na to, co Ty cierpisz!

Solo

Ach! könnte meine Liebe dir,
Mein Heil, dein Zittern und dein Zagen
Vermindern oder helfen tragen,
Wie gerne blieb' ich hier!

Solo

Ach, gdyby miłość do Ciebie,
Mój Panie, mogła zmniejszyć Twój lęk i drżenie
albo pomóc Ci je znosić.
Jakże szczęśliwy bym tu został.

Aria a doi Cori

Ich will bei meinem Jesu wachen.
So schlafen unsre Sünden ein.
Meinen Tod büßet seiner Seelen Not. Sein Trauren machet mich voll Freuden.

Drum muß uns sein verdienstlich Leiden recht bitter und doch süße sein.
Ich will bei meinem Jesu wachen...

Aria a doi Cori

Chciałbym czuwać u boku Jezusa.
Wtedy nasze grzechy zasypiają.
Moją śmierć odpokutował cierpieniem swojej duszy. Jego smutek czyni mnie pełnym radości.
Dlatego Jego zadośćczyniąca Męka musi być dla nas prawdziwie gorzka, ale też pełna słodyczy.
Chciałbym czuwać u boku Jezusa...

Evangelista

Und ging hin ein wenig, fiel nieder auf sein Angesicht, und betete und sprach:

Ewangelista

I odszedłszy nieco dalej, upadł na twarz i modlił się tymi słowami:

Jesus

Mein Vater, ist's möglich, so gehe dieser Kelch von mir; doch nicht wie ich will, sondern wie du willst.

Jezus

Ojcze mój, jeśli to możliwe, niech odejdzie ode Mnie ten kielich. Wszakże nie jako Ja chcę, ale jako Ty.

Recit

Der Heiland fällt vor seinem Vater nieder,
Dadurch erhebt er mich und alle
Von unserm Falle
Hinauf zu Gottes Gnade wieder.
Er ist bereit,
Den Kelch, des Todes Bitterkeit zu trinken,
In welchen Sünden dieser Welt
Gegossen sind und häßlich stinken,
Weil es dem lieben Gott gefällt.

Recytatyw

Zbawiciel upada przed swoim Ojcem.
Przez to podnosi mnie i wszystkich
z naszych upadków,

Wznosi na nowo ku łasce Boga.

On jest gotowy

pić kielich zaprawiony goryczą śmierci,
wypełniony grzechami całego świata,
budzącymi odrazę,
gdyż to jest wolą umiłowanego Boga.

Aria

Gerne will ich mich bequemen
Kreuz und Becher anzunehmen,
Trink ich doch dem Heiland nach.
Denn sein Mund,
Der mit Milch und Honig fließet,
Hat den Grund
Und des Leidens herbe Schmach
Durch den ersten Trunk versüßet.
Gerne will ich...

Aria

Ochoczo poddaje się,
przyjąć Krzyż i Kielich,
I wypić go jak Zbawiciel.
Ponieważ Jego usta
płynące mlekiem i miodem
sprawiły,
że gorzki wstyd cierpienia
od pierwszego łyku zostaje osłodzony.
Ochoczo ...

Evangelista

Und er kam zu seinen Jüngen, und fand sie schlafend, und sprach zu ihnen:

Ewangelista

Potem przyszedł do uczniów i zastał ich śpiących. Rzekł więc do nich:.

Jesus

Könnet ihr denn nicht eine Stunde mit mir wachen? Wachet und betet, daß ihr nicht in Anfechtung fallet. Der Geist ist willig, aber das Fleisch ist schwach.

Jezus

Tak, jednej godziny nie mogliście czuwać ze Mną? Czuwajcie i módlcie się, abyście nie ulegli pokusie; duch wprawdzie ochoczy, ale ciało słabe.

Evangelista

Zum andern Mal ging er hin, betete und sprach:

Ewangelista

Powtórnie odszedł i tak się modlił:

Jesus

Mein Vater, ist's nicht möglich, daß dieser Kelch von mir gehe, ich trinke ihn denn; so geschehe dein Wille.

Jezus

Ojcze mój, jeśli nie może ominąć Mnie ten kielich, i muszę go wypić, niech się stanie wola Twoja.

Choral

Was mein Gott will, das g'scheh' allzeit,
Sein Will', der ist der beste,
Zu helfen den'n er ist bereit,
Die an ihn glauben feste,
Er hilft aus Not,
Der fromme Gott,
Und züchtiget mit Maßen.
Wer Gott vertraut,
Fest auf ihn baut,
Den will er nicht verlassen.

Chorał

Co Bóg mój chce - niech się stanie.
Jego wola jest najlepsza,

gdyż jest gotów pomagać tym,
którzy wytrwale wierzą w Niego.

On pomaga w biedzie,

Bóg pełen dobroci
i powściągliwy w karaniu.

Kto ufa Bogu,
i buduje mocno na Nim,

Tego Bóg nie opuści.

Evangelista

Und er kam und fand sie aber schlafend, und ihre Augen waren voll Schlaf's. Und er ließ sie, und ging abermals hin und betete zum drittenmal, und redete dieselbigen Worte. Da kam er zu seinen Jügern und sprach zu ihnen:

Ewangelista

Potem przyszedł i znów zastał ich śpiących, a oczy ich były senne. Zostawiwszy ich, odszedł znowu i modlił się po raz trzeci, powtarzając te same słowa. Potem wrócił do uczniów i rzekł do nich:

Jesus

Ach! wollt ihr nun schlafen und ruhen?

Siehe, die Stunde ist hie, daß des Menschen in der Süder Hände überantwortet wird. Stehet auf, lasset uns gehen; siehe, er ist da, der mich verrät.

Jezus

Ach! Śpicie jeszcze i odpoczywacie?

A oto nadeszła godzina i Syn Człowieczy będzie wydany w ręce grzeszników. Wstańcie, chodźmy; oto blisko jest mój zdrajca.

Evangelista

Und als er noch redete, siehe, da kam Judas, der Zwölfen Einer, und mit den Hohenpriestern und Ältesten des Volks. Und der Verräter hatte ihnen ein Zeichen gegeben und gesagt: Welchen ich küssen werde, der ist's, den greifet. Und alsbald trat er zu Jesum und sprach:

Ewangelista

Gdy On jeszcze mówił, oto nadszedł Judasz, jeden z Dwunastu, a z nim wielka zgraja z mieczami i kijami, od arcykapłanów i starszych ludu. Zdrajca zaś dał im taki znak: Ten, którego pocałuję, to On; Jego chwytajcie. Zaraz też przystąpił do Jezusa, mówiąc:

Judas

Gegrüßet sei'st du, Rabbi!

Judasz

Bądź pozdrowiony, Mistrzu!

Evangelista

Und küssete ihn. Jesus aber sprach zu ihm:

Ewangelista

I pocałował Go. A Jezus rzekł do niego:

Jesus

Mein Freund, warum bist du kommen?

Jezus

Przyjacielu, po coś przyszedł?

Evangelista

Da traten sie hinzu, und legten die Hände an Jesum, und griffen ihn.

Ewangelista

Wtedy podeszli, rzucili się na Jezusa i pochwycili Go.

Aria a doi Cori

So ist mein Jesus nun gefangen.
Laßt ihn! haltet! bindet nicht!
Mond und Licht
Ist vor Schmerzen untergangen,
Weil mein Jesus ist gefangen.
Laßt ihn! haltet! bindet nicht!
Sie führen ihn, er ist gebunden.

Aria a doi Cori

Tak więc mój Jezus został pojmany.
Puśćcie Go! Zostawcie! Nie wiążcie Go!
Księżyc i światło,
Zgasły z żalu,
Ponieważ mój Jezus został pojmany.
Puśćcie Go! Zostawcie! Nie wiążcie Go!
Oni prowadzili Go, On jest związany.

Chorus I & II

Sind Blitze, sind Donner in Wolken verschwunden?

Eröffne den feurigen Abgrund, o Hölle;
Zertrümmre, verderbe, verschlinge, zerschelle
Mit plötzlicher Wut
Den falschen Verräter, das mördrische Blut!

Chór I & II

Czy błyskawice i grzmoty zniknęły w chmurach?

Otwórz swe ogniste czeluści, o piekło;
rozbij, zniszcz, pochłoń, roztrzaskaj
gwałtowną siłą

Fałszywego zdrajcę, splamionego morderczą krwią.

Evangelista

Und siehe, einer aus denen, die mit Jesu waren, reckete die Hand aus und schlug des Hohenpriesters Knecht und hieb ihm ein Ohr ab. Da sprach Jesus zu ihm:

Ewangelista

A oto jeden z tych, którzy byli z Jezusem, wyciągnął rękę, dobył miecza i ugodziwszy sługę najwyższego kapłana odciął mu ucho. Wtedy Jezus rzekł do niego:

Jesus

Stecke dein Schwert an seinen Ort; denn wer das Schwert nimmt, der soll durchs Schwert umkommen. Oder meinest du, daß ich nicht könnte meinen Vater bitten, daß er mir zuschickte mehr denn zwölf Legion Engel? Wie würde aber die Schrift erfüllet? Es muß also gehen.

Jezus

Schowaj miecz swój na miejsce, bo wszyscy, którzy za miecz chwytają, od miecza giną. Czy myślisz, że nie mógłbym poprosić Ojca mojego, a zaraz wystawiłby Mi więcej niż dwanaście zastępów aniołów? Jakże więc spełnią się Pisma, że tak się stać musi?

Evangelista

Zu der Stund' sprach Jesus zu den Scharen:

Ewangelista

W owej chwili Jezus rzekł do tłumów:

Jesus

Ihr seid ausgegangen als zu einem Mörder, mit Schwerten und mit Stangen, mich zu fahen;bin ich doch täglich bei euch gesessen und habe gelehret im Tempel, und ihr habt mich nicht gegriffen. Aber das ist alles geschehen, daß erfüllet würden die Schriften der Propheten.

Jezus

Wyszliście z mieczami i kijami jak na zbójcę, żeby Mnie pojmać. Przecież codziennie zasiadałem w świątyni i nauczałem, a nie pochwyciliście Mnie. Lecz stało się to wszystko, żeby się wypełniły Pisma proroków.

Evangelista

Da verließen ihn alle Jünger, und flohen.

Ewangelista

Wtedy wszyscy uczniowie opuścili Go i uciekli.

Choral

O Mensch, bewein' dein Sünde groß;
Darum Christus sein's Vaters Schoß
Äußert und kam auf Erden;
Von einer Jungfrau rein und zart
Für uns er hie geboren ward,
Er wollt' der Mittler werden.
Den'n Toten er das Leben gab,
Und legt' dabei all' Krankheit ab,
Bis sich die Zeit herdrange,
Daß er für uns geopfert würd',
Trüg' unser Sünden schwere Bürd'
Wohl an dem Kreuze lange.

Chorał

O człowiecze, opłakuj swój grzech;
przez który, Chrystus z łona Ojca
zstąpił na ziemię,

z Dziewicy czystej i szlachetnej

narodził się dla naszego Zbawienia
i zechciał stać się Pośrednikiem.
Umarłym przywracał życie
i przezwyciężał wszelkie choroby,
aż się wypełnił czas,

gdy musiał ofiarować się za nas,

niosąc ciężkie brzemię naszych win
aż na Krzyż.

 

 CZĘŚĆ II

Aria (Chorus I & II)

Ach! nun ist mein Jesus hin!

Wo ist denn dein Freund hingegangen,
o du Schönste unter der Weibern?

Ist es möglich, kann ich schauen?

Wo hat sich dein Freund hingewandt?

Ach! mein Lamm in Tigerklauen!
Ach! wo ist mein Jesus hin?

So wollen wir mit dir ihn suchen.

Ach! was soll ich der Seele sagen,
Wenn sie mich wird ängstlich fragen?

Ach! wo ist mein Jesus hin?

Aria (Chór I & II)

Ach, mój Jezus już odszedł!

Dokąd Twój Przyjaciel odszedł,
o najpiękniejsza z niewiast?

Czy to możliwe? Czy mogę zobaczyć?

Dokąd Twój Przyjaciel się udał?

Ach, mój Baranek w szponach tygrysa! Ach, gdzie odszedł mój Jezus?

Pójdziemy z tobą Go szukać.

Ach, co odpowiedzieć mej duszy,
gdy zapyta mnie pełna lęku?

Ach, gdzie odszedł mój Jezus?

Evangelista

Die aber Jesum gegriffen hatten, führeten ihn zu dem Hohenpriester Kaiphas, dahin die Schriftgelehrten und Ältesten sich versammlet hatten. Petrus aber folgete ihm nach von ferne, bis in den Palast des Hohenpriesters; und ging hinein und satzte sich bei die Knechte, auf daß er sähe, wo es hinaus wollte. Die Hohenpriester aber und Ältesten, und der ganze Rat, suchten falsches Zeugnis wider Jesum, auf daß sie ihn töteten; und funden keines.

Ewangelista

Ci zaś, którzy pochwycili Jezusa, zaprowadzili Go do najwyższego kapłana, Kajfasza, gdzie zebrali się uczeni w Piśmie i starsi. A Piotr szedł za Nim z daleka, aż do pałacu najwyższego kapłana. Wszedł tam na dziedziniec i usiadł między służbą, aby widzieć, jaki będzie werdykt. Tymczasem arcykapłani i cała Wysoka Rada szukali fałszywego świadectwa przeciw Jezusowi, aby Go zgładzić. Lecz nie znaleźli.

Choral

Mir hat die Welt trüglich gericht't
Mit Lügen und mit falschem G'dicht,
Viel Netz und heimlich Stricken.

Herr, nimm mein wahr in dieser G'fahr,
B'hüt mich vor falschen Tücken.

Chorał

Świat osądził mnie fałszywie.
Z kłamstwami i fałszywymi zeznaniami
Wiele sideł i ukrytych zasadzek.

Panie, obroń mnie w tym niebezpieczeństwie,
Osłoń mnie od fałszywych oszczerstw.

Evangelista

Und wiewohl viel falsche Zeugen herzutraten, funden sie doch keins. Zuletzt traten herzu zween falsche Zeugen, und sprachen:

Ewangelista

Jakkolwiek występowało wielu fałszywych świadków. Lecz nie znaleźli. W końcu stanęli dwaj i zeznali:

Testis I & II

Er hat gesagt: Ich kann den Tempel Gottes abbrechen und in dreien Tagen denselben bauen.

Świadkowie I & II

On powiedział: Mogę zburzyć świątynię i w ciągu trzech dni odbudować ją.

Evangelista

Und der Hohenpriester stund auf und sprach zu ihm:

Ewangelista

Wtedy powstał najwyższy kapłan i rzekł do Niego:

Pontifex

Antwortest du nichts zu dem, was diese wider dich zeugen?

Arcykapłan

Nic nie odpowiadasz na to, co oni zeznają przeciwko Tobie?

Evangelista

Aber Jesus schwieg stille.

Ewangelista

Ale Jezus milczał.

Recit

Mein Jesus schweigt zu falschen Lügen stille,
Um uns damit zu zeigen,
Daß sein erbarmungsvoller Wille
Vor uns zum Leiden sei geneigt,
Und daß wir in der gleichen Pein
Ihm sollen ähnlich sein,
Und in Verfolgung stille schweigen.

Recytatyw

Mój Jezus milczy przed fałszywymi kłamcami,
aby nam pokazać,
że w swoim miłosierdziu,
CHCE cierpieć dla naszego Zbawienia.
My również w podobnym bólu,
mamy być jak On,
i milczeć w czasie prześladowań.

Aria

Geduld, Geduld!
Wenn mich falsche Zungen stechen.
Leid' ich wider meine Schuld
Schimpf und Spott,
Ei! so mag der liebe Gott
Meines Herzens Unschuld rächen.
Geduld, Geduld...

Aria

Cierpliwości, cierpliwości!
Nawet gdy ranią mnie fałszywe języki.

Bez me
j winy, cierpię
przezwiska i kpiny.

Ach, możesz mój dobry Boże
pomścić moje niewinne serce.
Cierpliwości!...

Evangelista

Und der Hohenpriester antwortete, und sprach zu ihm:

Ewangelista

A najwyższy kapłan rzekł do Niego:

Pontifex

Ich beschwöre dich bei dem lebendigen Gott, daß du uns sagtest, ob du seiest Christus, der Sohn Gottes.

Arcykapłan

Poprzysięgam Cię na Boga żywego, powiedz nam: Czy Ty jesteś Mesjasz, Syn Boży?

Evangelista

Jesus sprach zu ihm:

Ewangelista

Jezus mu Odpowiedział:

Jesus

Du sagest's. Doch sage ich euch: Von nun an wird's geschehen,daß ihr sehen werdet des Menschen Sohn sitzen zur Rechten der Kraft, und kommen in den Wolken des Himmels.

Jezus

Tak, Ja Nim jestem. Ale powiadam wam: Odtąd ujrzycie Syna Człowieczego, siedzącego po prawicy Wszechmocnego, i nadchodzącego na obłokach niebieskich.

Evangelista

Da zerriß der Hohenpriester seine Kleider, und sprach:

Ewangelista

Wtedy najwyższy kapłan rozdarł swoje szaty i rzekł:

Pontifex

Er hat Gott gelästert. Was dürfen wir weiter Zeugnis? Siehe, jetzt habt ihr seine Gotteslästerung gehöret. Was dünket euch?

Arcykapłan

Zbluźnił. Na cóż nam jeszcze potrzeba świadków? Oto teraz słyszeliście bluźnierstwo. Co wam się zdaje?

Evangelista

Sie antworteten und sprachen:

Ewangelista

Oni odpowiedzieli:

Chorus I & II

Er ist des Todes schuldig!

Chór I & II

Winien jest śmierci!

Evangelista

Da speieten sie aus in sein Angesicht, und schlugen ihn mit Fäusten. Etliche aber schlugen ihn ins Angesicht, und sprachen:

Ewangelista

Wówczas zaczęli pluć Mu w twarz i bić Go pięściami, a inni policzkowali Go i szydzili:

Chorus I & II

Weissage uns, Christe, wer ist's, der dich schlug?

Chór I & II

Prorokuj nam, Mesjaszu, kto Cię uderzył?

Choral

Wer hat dich so geschlagen,
Mein Heil, und dich mit Plagen
So übel zugericht.
Du bist ja nicht ein Sünder,
Wie wir und unsre Kinder;
Von Missetaten weißt du nicht.

Chorał

Kto Cię tak uderzył
Mój Zbawicielu, i tortur
tak okrutnych
 używa wobec Ciebie?
Przecież Ty nie jesteś grzesznikiem

tak jak my i nasze dzieci;

Nieprawości Ty nie znałeś wcale.

Evangelista

Petrus aber saß draußen im Palast; und es trat zu ihm eine Magd, und sprach:

Ewangelista

Piotr zaś siedział na zewnątrz na dziedzińcu. Podeszła do niego jedna służąca i rzekła:

Ancilla I

Und du warest auch mit dem Jesu aus Galiläa.

Służąca I

I ty byłeś z Jezusem z Galilei

Evangelista

Er leugnete aber vor ihnen allen, und sprach:

Ewangelista

Lecz on zaprzeczył temu wobec wszystkich i rzekł:

Petrus

Ich weiß nicht, was du sagest.

Piotr

Nie wiem, co powiadasz.

Evangelista

Als er aber zur Tür hinausging, sahe ihn eine andere, und sprach zu denen, die da waren:

Ewangelista

A gdy wyszedł ku bramie, zauważyła go inna i rzekła do tych, co tam byli:

Ancilla II

Dieser war auch mit dem Jesu von Nazareth.

Służąca II

I ten był z Jezusem Nazarejczykiem.

Evangelista

Und er leugnete abermal und schwur dazu:

Ewangelista

I znowu zaprzeczył pod przysięgą:

Petrus

Ich kenne des Menschen nicht.

Piotr

Nie znam tego człowieka.

Evangelista

Und über eine kleine Weile traten hinzu, die da stunden, und sprachen zu Petro:

Ewangelista

Po chwili ci, którzy tam stali, zbliżyli się i rzekli do Piotra:

Chorus II

Wahrlich, du bist auch einer von denen, denn deine Sprache verrät dich.

Chór II

Na pewno i ty jesteś jednym z nich, bo i twoja mowa cię zdradza.

Evangelista

Da hub er an sich zu verfluchen und schwören:

Ewangelista

Wtedy począł się zaklinać i przysięgać:

Petrus

Ich kenne des Menschen nicht.

Piotr

Nie znam tego Człowieka.

Evangelista

Und alsbald krähete der Hahn. Da dachte Petrus an die Worte Jesu, da er zu ihm sagte: ehe der krähen wird, wirst du mich dreimal verleugnen. Und ging heraus, und weinete bitterlich.

Ewangelista

I w tej chwili kogut zapiał. Wspomniał Piotr na słowo Jezusa, który mu powiedział: Nim kogut zapieje, trzy razy się Mnie wyprzesz. Wyszedł na zewnątrz i gorzko zapłakał.

Aria

Erbarme dich
Mein Gott, um meiner Zähren willen;
Schaue hier,
Herz und Auge weint vor dir Bitterlich.
Erbarme dich,
Mein Gott, um meiner Zähren willen.

Aria

Zmiłuj się nade mną,
Mój Boże, przez wzgląd na me łzy;

Spójrz tutaj,

Serce i oczy gorzko płaczą.
Zmiłuj się nade mną,
Mój Boże, przez wzgląd na me łzy.

Choral

Bin ich gleich von dir gewichen,
Stell' ich mich doch wieder ein;
Hat uns doch dein Sohn verglichen
Durch sein' Angst und Todespein.
Ich verleugne nicht die Schuld,
Aber deine Gnad' und Huld
Ist viel größer als die Sünde,
Die ich stets in mir befinde.

Chorał

Chociaż Go opuściłem,
Teraz znów powróciłem;
Gdyż Twój Syn, odkupił nas
przez swoją Mękę i Śmierć.

Nie ukrywam, że jestem winny,
lecz T
woja łaska i litość
jest potężniejsza niż grzech,
który w sobie stale znajduję.

Evangelista

Des Morgens aber hielten alle Hohenpriester und die Ältesten des Volks einen Rat über Jesum, daß sie ihn töteten. Und bunden ihn, führeten ihn hin, und überantworteten ihn dem Landpfleger Pontio Pilato. Da das sahe Judas, der ihn verraten hatte, daß er verdammt war zum Tode, gereuete es ihn, und brachte her wieder die dreißig Silberlinge den Hohenpriestern und Ältesten, und sprach:

Ewangelista

A gdy nastał ranek, wszyscy arcykapłani i starsi ludu powzięli uchwałę przeciw Jezusowi, żeby Go zgładzić. Związawszy Go zaprowadzili i wydali w ręce namiestnika Poncjusza Piłata. Wtedy Judasz, który Go wydał, widząc, że Go skazano, opamiętał się, zwrócił trzydzieści srebrników arcykapłanom i starszym i rzekł:

Judas

Ich habe übel getan, daß ich unschuldig Blut verraten habe.

Judasz

Zgrzeszyłem, wydawszy krew niewinną.

Evangelista

Sie sprachen:

Ewangelista

Lecz oni odpowiedzieli:

Chorus I & II

Was gehet uns das an? da siehe du zu.

Chór I & II

Cóż nam do tego? To twoja rzecz.

Evangelista

Und er warf die Silberlinge in den Tempel, hub sich davon, ging hin, und erhängete sich selbst. Aber die Hohenpriester nahmen die Silberlinge, und sprachen:

Ewangelista

Porzuciwszy srebrniki w Świątyni, oddalił się, potem poszedł i powiesił się. Arcykapłani zaś wzięli srebrniki i rzekli:

Pontifex I & II

Es taugt nicht, daß wir sie in den Gotteskasten legen, denn es ist Blutgeld.

Arcykapłan I & II

Nie wolno kłaść ich do skarbca świątyni, bo są zapłatą krwi.

Aria

Gebt mir meinen Jesum wieder!
Seht, das Geld, den Mörderlohn,
Wirft euch der verlorne Sohn
Zu den Füßen nieder.
Gebt mir meinen Jesum wieder!

Aria

Oddajcie mi mojego Jezusa!
Patrzcie, pieniądze, zapłatę
zabójcy,
Zagubiony syn rzuca wam,
Pod wasze nogi.
Oddajcie mi mojego Jezusa!

Evangelista

Sie hielten aber einen Rat, und kauften einen Töpfersacker darum, zum Begräbnis der Pilger. Daher ist derselbige Acker genennet der Blutacker, bis auf den heutigen Tag. Da ist erfüllet, das gesagt ist durch den Propheten Jeremias, da er spricht: Sie haben genommen dreißig Silberlinge, damit bezahlet ward der Verkaufte, welchen sie kauften von den Kindern Israel; und haben sie gegeben um einen Töpfersacker, als mir der Herr befohlen hat. Jesus aber stand vor dem Landpfleger, und der Landpfleger fragte ihn, und sprach:

Ewangelista

Po odbyciu narady kupili za nie
Pole Garncarza, na grzebanie pielgrzymów. Dlatego pole to aż po dziś dzień nosi nazwę "Pole Krwi".
Wtedy spełniło się to, co powiedział prorok Jeremiasz: I wzięli trzydzieści srebrników, zapłatę za Tego, którego oszacowali synowie Izraela.
I przeznaczyli ja na Pole Garncarza,
jak mi nakazał Pan.

Jezusa zaś stawiono przed namiestnikiem. Namiestnik zadał Mu pytanie:

Pilatus

Bist du der Judenkönig?

Piłat

Czy Ty jesteś królem żydowskim?

Evangelista

Jesus aber sprach zu ihm:

Ewangelista

A Jezus odpowiedział:

Jesus

Du sagest's.

Jezus

Tyś powiedział.

Evangelista

Und da er verklagt ward von den Hohenpriestern und Ältesten, antwortete er nichts. Da sprach Pilatus zu ihm:

Ewangelista

A gdy Go oskarżali arcykapłani i starsi, nic nie odpowiadał. Wtedy zapytał Go Piłat:

Pilatus

Hörest du nicht, wie hart sie dich verklagen?

Piłat

Nie słyszysz, jak wiele zeznają przeciw Tobie?

Evangelista

Und er antwortete ihm nicht auf ein Wort, also, daß sich auch der Landpfleger sehr verwunderte.

Ewangelista

On jednak nie odpowiedział mu ani słowem, tak że namiestnik dziwił się wielce.

Choral

Befiehl du deine Wege
Und was dein Herze kränkt
Der allertreusten Pflege
Des, der den Himmel lenkt,
Der Wolken, Luft und Winden
Gibt Wege, Lauf und Bahn,
Der wird auch Wege finden,
Da dein Fuß gehen kann.

Chorał

Powierz swoją drogę
i wszystko, cokolwiek trapi twe serce
najwierniejszej opiece Tego,
Który czuwa nad niebem,

nadaje obłokom, powietrzu i wiatrom
kierunek, ścieżki i koleiny.
On znajdzie także drogi,
po których mogą kroczyć twoje stopy.

Evangelista

Auf das Fest aber hatte der Landpfleger Gewohnheit, dem Volk einen Gefangenen loszugeben, welchen sie wollten. Er hatte aber zu der Zeit einen Gefangenen, einen sonderlichen vor andern, der hieß Barrabas. Und da sie versammlet waren, sprach Pilatus zu ihnen:

Ewangelista

A był zwyczaj, że na każde święto namiestnik uwalniał jednego więźnia, którego chcieli. Trzymano zaś wtedy znacznego więźnia, imieniem Barabasz.

Gdy się więc zebrali, spytał ich Piłat:

Pilatus

Welchen wollet ihr, daß ich euch losgrbr? Barrabam, oder Jesum, von dem gesaget wird, er sei Christus.

Piłat

Którego chcecie, abym wam wypuścił, Barabasza czy Jezusa, którego zowią Chrystusem?

Evangelista

Denn er wußte wohl, daß sie ihn aus Neid überantwortet hatten. Und da er auf dem Richtstuhl saß, schickete sein Weib zu ihm, und ließ ihm sagen:

Ewangelista

Wiedział bowiem, że przez zawiść Go wydali. A gdy on odbywał przewód sądowy, żona jego przysłała mu ostrzeżenie:

Uxor Pilati

Habe du nichts zu schaffen mit diesem Gerechten, ich habe heute viel erlitten im Traum von seinetwegen.

Żona Piłata

Nie miej nic do czynienia z tym Sprawiedliwym, bo dzisiaj we śnie wiele cierpiałam  z Jego powodu.

Evangelista

Aber die Hohenpriester und die Ältesten überredeten das Volk, daß sie um Barrabam bitten sollten, und Jesum umbrächten. Da antwortete nun der Landpfleger, und sprach zu ihnen:

Ewangelista

Tymczasem arcykapłani i starsi namówili tłumy, żeby prosiły o Barabasza, a domagały się śmierci Jezusa. Zapytał ich namiestnik:

Pilatus

Welchen wollt ihr unter diesen zweien, den ich euch soll losgeben?

Piłat

Którego z tych dwóch chcecie, abym wam wypuścił?

Evangelista

Sie sprachen:

Ewangelista

Odpowiedzieli:

Chorus I & II

Barrabam!

Chór I & II

Barabasza!

Evangelista

Pilatus sprach zu ihnen:

Ewangelista

Rzekł do nich Piłat:

Pilatus

Was soll ich denn machen mit Jesu, von dem gesagt wird, er sei Christus?

Piłat

Cóż więc mam uczynić z Jezusem, którego zowią Chrystusem?

Evangelista

Sie sprachen alle:

Ewangelista

Zawołali wszyscy:

Chorus I & II

Laß ihn kreuzigen.

Chór I & II

Ukrzyżuj Go!

Choral

Wie wunderbarlich ist doch diese Strafe!
Der gute Hirte leidet für die Schafe;
Die Schuld bezahlt der Herre, der Gerechte,
Für seine Knechte!

Chorał

Jakże cudowne jest to cierpienie!
Dobry Pasterz cierpi za owce ;
Pan, jedyny sprawiedliwy,
płaci cierpieniem,
 za swoje sługi.

Evangelista

Der Landpfleger sagte:

Ewangelista

Namiestnik odpowiedział:

Pilatus

Was hat er denn Übels getan?

Piłat

Cóż właściwie złego uczynił?

Recit

Er hat uns allen wohlgetan.
Den Blinden gab er das Gesicht,
Die Lahmen macht er gehend;
Er sagt' uns seines Vaters Wort,
Er trieb die Teufel fort;
Betrübte hat er aufgericht't;
Er nahm die Sünder auf und an;
Sonst hat mein Jesus nicht getan.

Recytatyw

On czynił dobro dla nas wszystkich.
On przywracał wzrok niewidomym,
Sprawiał, by chromy chodził;
On głosił nam Słowo swego Ojca
On wypędzał  złe duchy;
On podnosił nieszczęśników;
On przyjmował i gościł grzeszników;
Mój Jezus nic złego nie uczynił.

Aria

Aus Liebe will mein Heiland sterben,
Von einer Sünde weiß er nichts,
Daß da ewige Verderben
Und die Strafe des Gerichts
Nicht auf meiner Seele bliebe.
Aus Liebe...

Aria

Z miłości mój Zbawiciel chce umrzeć,
choć nie zna żadnego grzechu,
dlatego wieczna zagłada
i wyrok tego sądu
nie mogą zaciążyć na mej duszy.
Z miłości ...

Evangelista

Sie schrieen aber noch mehr, und sprachen:

Ewangelista

Lecz oni jeszcze głośniej krzyczeli:

Chorus I & II

Laß ihn kreuzigen.

Chór I & II

Ukrzyżuj Go!

Evangelista

Da aber Pilatus sahe, daß er nichts schaffete, sondern daß ein viel größer Getümmel ward, nahm er Wasser, und wusch die Hände vor dem Volk, und sprach:

Ewangelista

Piłat widząc, że nic nie osiągnie, a wzburzenie jeszcze większym się staje, wziął wodę i umył ręce wobec tłumu, mówiąc:

Pilatus

Ich bin unschuldig an dem Blut dieses Gerechten, sehet ihr zu.

Piłat

Nie jestem winien krwi tego Sprawiedliwego. Wasza to rzecz.

Evangelista

Da antwortete das ganze Volk, und sprach:

Ewangelista

A cały lud zawołał:

Chorus I & II

Sein Blut komme über uns und unsre Kinder.

Chór I & II

Krew Jego na nas i na dzieci nasze.

Evangelista

Da gab er ihnen Barrabam los; aber Jesum ließ er geißeln, und überantwortete ihn, daß er gekreuziget würde.

Ewangelista

Wówczas uwolnił im Barabasza, a Jezusa kazał ubiczować i wydał na ukrzyżowanie.

Recit

Erbarm es Gott!
Hier steht der Heiland angebunden.
O Geißelung, o Schläg, o Wunden!
Ihr Henker, haltet ein!
Erweichet euch der Seelen Schmerz,
Der Anblick solchen Jammers nicht?
Ach ja, ihr habt ein Herz,
Das muß der Martersäule gleich,
Und noch viel härter sein.
Erbarmt euch, haltet ein!

Recytatyw

Zmiłuj się Boże!
Oto stoi skrępowany Zbawiciel.

O biczowanie, o uderzenia, o rany!

Zatrzymajcie się Jego oprawcy!
Czyż nie dacie się ubłagać przez ból
duszy i widok takiego nieszczęścia?

Och tak, wy macie serca,

co muszą być jak słup do biczowania,

albo jeszcze twardsze.

Zmiłujcie się, przestańcie!

Aria

Können Tränen meiner Wangen
Nichts erlangen,
Oh, so nehmt mein Herz hinein!
Aber laßt es bei den Fluten,
Wenn die Wunden milde bluten,
Auch die Opferschale sein.

Aria

Jeśli łzy na moich policzkach
nie mogą nic zdziałać,
Och, weź więc moje serce!

I  pozwól by dla strumieni
Twej Krwi z Twych ran szlachetnych

stało się kielichem ofiarnym.

Evangelista

Da nahmen die Kriegsknechte des Landplegers Jesum zu sich in das Richthaus, und sammleten über ihn die ganze Schar; und zogen ihn aus, und legeten ihm einen Purpurmantel an; und flochten eine Dornenkrone, und setzten sie auf sein Haupt, und ein Rohr in seine rechte Hand, und beugeten die Knie vor ihm, und spotteten ihn, und sprachen:

Ewangelista

Wtedy żołnierze namiestnika zabrali Jezusa z sobą do pretorium i zgromadzili koło Niego całą kohortę. Rozebrali Go z szat i narzucili na Niego płaszcz szkarłatny. Uplótłszy wieniec z ciernia włożyli Mu na głowę, a do prawej ręki dali Mu trzcinę. Potem przyklękali przed Nim i szydzili z Niego, mówiąc:

Chorus I & II

Gegrüßet seist du, Judenkönig!

Chór I & II

Witaj, królu żydowski!

Evangelista

Und speieten ihn an, und nahmen das Rohr, und schlugen damit sein Haupt.

Ewangelista

Przy tym pluli na Niego, brali trzcinę i  bili Go po głowie.

Choral

O Haupt voll Blut und Wunden,
Voll Schmerz und voller Hohn!
O Haupt zu Spott gebunden
Mit einer Dornenkron'!
O Haupt, sonst schön gezieret
Mit höchster Ehr' und Zier,
Jetzt aber hoch schimpfieret:
Gegrüßet seist du mir!
Du edles Angesichte,
Vor dem sonst schrickt und scheut
Das große Weltgewichte,
Wie bist du so bespeit!
Wie bist du so erbleichet,
Wer hat dein Augenlicht,
Dem sonst kein Licht nicht gleichet,
So schändlich zugericht't

Chorał

O Głowo, pełna krwi i ran,
Pełna boleści i pełna pogardy!
O Głowo, przystrojona dla szyderstwa
koroną z cierni!

O G
łowo, kiedyś, wielce uwielbiona
najwyższą czcią i sławą,
a teraz najbardziej znieważona:
Niech będzie pozdrowione!

Twoje szlachetne oblicze,

przed którym wzdryga się i klęka,
cały Wszechświat.
Jakże jesteś znieważona!
Jakże pobladłaś!
Któż Twój wzrok,
któremu nie dorównuje żadna jasność,
tak haniebnie urządził.

Evangelista

Und da sie ihn verspottet hatten, zogen sie ihm den Mantel aus, und zogen ihm seine Kleider an, und führeten ihn hin, daß sie ihn kreuzigten. Und indem sie hinausgingen, funden sie einen Menschen von Kyrene, mit Namen Simon; den zwungen sie, daß er ihm sein Kreuz trug.

Ewangelista

A gdy Go wyszydzili, zdjęli z Niego płaszcz, włożyli na Niego własne Jego szaty i odprowadzili Go na ukrzyżowanie. Wychodząc spotkali pewnego człowieka z Cyreny, imieniem Szymon. Tego przymusili, żeby niósł krzyż Jego.

Recit

Ja! freilich will in uns das Fleisch und Blut
Zum Kreuz gezwungen sein;
Je mehr es unsrer Seele gut,
Je herber geht es ein.

Recytatyw

Tak! Szczęściem jest gdy nasze ciało i krew
Przylgnie do Krzyża;
Tym lepiej dzieje się naszym duszom
im więcej nas to kosztuje.

Aria

Komm, süßes Kreuz, so will ich sagen,
Mein Jesu, gib es immer her!
Wird mir mein Leiden einst zu schwer,
So hilf du mir es selber tragen.
Komm, süßes Kreuz...

Aria

Przyjdź, słodki Krzyżu, tak chcę rzec,
Mój Jezu, nakładaj go stale na mnie.
Jeśli moje cierpienie będzie za ciężkie,
Wtedy pomóż mi je dźwigać samemu.
Przyjdź, słodki Krzyżu...

Evangelista

Und da sie an die Stätte kamen mit Namen Golgatha, das ist verdeutschet, Schädelstätt', gaben sie ihm Essig zu trinken mit Gallen vermischet; und da er's schmeckete, wollte er's nicht trinken.

Da sie ihn aber gekreuziget hatten, teilten sie seine Kleider, und wurfen das Los darum; auf daß erfüllet würde, das gesagt ist durch den Propheten: sie haben meine Kleider unter sich geteilet, und über mein Gewand haben sie das Los geworfen. Und sie saßen allda, und hütteten sein.

Und oben zu seinem Haupte helfeten sie die Ursach seines Todes beschrieben, nämlich: Dies ist Jesus, der Juden König.

Und da wurden zween Mörder mit ihm gekreuziget, einer zur Rechten, und einer zur Linken. Die aber vorübergingen, lästerten ihn, und schüttelten ihre Köpfe, und sprachen:

Ewangelista

Gdy przyszli na miejsce zwane Golgotą, to znaczy Miejscem Czaszki, dali Mu pić wino zaprawione goryczą. Skosztował, ale nie chciał pić.

Gdy Go ukrzyżowali, rozdzielili między siebie Jego szaty, rzucając o nie losy. Tak miały się wypełnić słowa, proroków: Podzielili między siebie moje szaty, a  o suknię moją rzucili los.
I  siedząc tam, pilnowali Go. 

A nad głową Jego umieścili napis z podaniem Jego winy:
To jest Jezus, Król Żydowski.

Wtedy też ukrzyżowano z Nim dwóch złoczyńców, jednego po prawej, drugiego po lewej stronie. Ci zaś, którzy przechodzili obok, przeklinali Go i potrząsali głowami, mówiąc:

Chorus

Der du den Tempel Gottes zerbrichst, und bauest ihn in dreier Tagen, hilf dir selbst. Bist du Gottes Sohn, so steig herab vo' Kreuz.

Chór

Ty, który burzysz przybytek i w trzech dniach go odbudowujesz, wybaw sam siebie; jeśli jesteś Synem Bożym, zejdź z krzyża.

Evangelista

Desgleichen auch die Hohenpriester spotteten sein, samt den Schriftgelehrten und Ältesten, und sprachen:

Ewangelista

Podobnie arcykapłani z uczonymi w Piśmie i starszymi, szydząc, wołali:

Chorus I & II

Andern hat er geholfen, und kann sich selber nicht helfen. Ist er der König Israels, so steige er nun vom Kreuz, so wollen wir ihm glauben. Er hat Gott vertrauet, der erlöse ihn nun, lüstet's ihn; denn er hat gesagt: Ich bin Gottes Sohn.

Chór I & II

Innych wybawiał, siebie nie może wybawić. Jest królem Izraela: niechże teraz zejdzie z krzyża, a uwierzymy w Niego. Zaufał Bogu: niechże Go teraz wybawi, jeśli Go miłuje. Przecież powiedział: Jestem Synem Bożym.

Evangelista

Desgleichen schmäheten ihn auch die Mörder, die mit ihm gekreuziget wurden.

Ewangelista

Tak samo lżyli Go i złoczyńcy, którzy byli razem z Nim ukrzyżowani.

Recit

Ach, Golgatha, unsel'ges Golgatha!
Der Herr der Herrlichkeit muß schimpflich hier verderben,
Der Segen und das Heil der Welt
Wird als ein Fluch ans Kreuz gestellt.
Der Schöpfer Himmels und der Erden
Soll Erd' und Luft entzogen werden;
Die Unschuld muß hier schuldig sterben:
Das gehet meiner Seele nah;
Ach, Golgatha, unsel'ges Golgatha!

Recytatyw

Och Golgoto, nieszczęsna Golgoto!
Pan Chwały musi tutaj haniebnie konać,

Błogosławieństwo i Zbawienie świata
złożono na krzyżu jako przekleństwo.

Stwórca nieba i ziemi,

Ziemi i powietrza został pozbawiony;
Niewinny musi umrzeć tutaj jak złoczyńca:
To głęboko rani moją duszę;
Och Golgoto, nieszczęsna Golgoto!

Aria

Sehet Jesus hat die Hand,
Uns zu fassen ausgespannt; Kommt!
Wohin?
In Jesu Armen.
Sucht Erlösung, nehmt Erbarmen, Suchet!
Wo?
In Jesu Armen. Lebet, sterbet, ruhet hier,
Ihr verlaßnen Küchlein ihr, Bleibet!

Wo?
In Jesu Armen.

Aria

Patrzcie, Jezus wyciągnął swoje ręce,
aby nas mocno objąć; Pójdźcie!
Dokąd?

W ramiona Jezusa.

Szukajcie zbawienia, przyjmijcie miłosierdzie. Szukajcie!
 Gdzie?
W ramionach Jezusa. Tutaj życie, umieranie, wytchnienie; Jesteście jak opuszczone kurczęta. Pozostańcie!

Gdzie?
W ramionach Jezusa.

Evangelista

Und von der sechsten Stunde an ward eine Finsternis über das ganze Land, bis zu der neunten Stunde. Und um die neunte Stunde schriee Jesus laut, und sprach:

Ewangelista

Od godziny szóstej mrok ogarnął całą ziemię, aż do godziny dziewiątej. Około godziny dziewiątej Jezus zawołał donośnym głosem:

Jesus

Eli, Eli, lama sabachthani?

Jezus

Eli, Eli, lama sabachthani?

Evangelista

Das ist: Mein Gott, mein Gott, warum hast du mich verlassen?
Etliche aber, die da stunden, da sie das höreten, sprachen sie:

Ewangelista

To znaczy: Boże mój, Boże mój, czemuś Mnie opuścił?
Słysząc to, niektórzy ze stojących tam mówili:

Chorus I

Der rufet dem Elias.

Chór I

Eliasza woła.

Evangelista

Und bald lief einer unter ihnen, nahm einen Schwamm, und füllete ihn mit Essig, und steckete ihn auf Rohr, und tränkete ihn. Die andern aber sprachen:

Ewangelista

Zaraz też jeden z nich pobiegł i wziąwszy gąbkę, napełnił ją octem, włożył na trzcinę i dawał Mu pić. Lecz inni mówili:

Chorus II

Halt, laß sehen, ob Eias komme und ihm helfe?

Chór II

Poczekaj! Zobaczymy, czy przyjdzie Eliasz, aby Go wybawić.

Evangelista

Aber Jesus schriee abermals laut, und verschied.

Ewangelista

A Jezus raz jeszcze zawołał donośnym głosem i oddał ducha.

Choral

Wenn ich einmal soll scheiden,
So scheide nicht von mir!
Wenn ich den Tod soll leiden,
So tritt du dann herfür!
Wenn mir am allerbängsten
Wird um das Herze sein,
So reiß mich aus den Ängsten
Kraft deiner Angst und Pein!

Chorał

Gdy kiedyś będę musiał odejść,
Ty nie odchodź ode mnie!
Gdy będę musiał stanąć wobec śmierci
Ty stań przy mnie!
Gdy kiedyś śmiertelny lęk
napełni moje serce,
Ty wyrwij mnie swą mocą

z grozy strachu i bólu!

Evangelista

Und siehe da, der Vorhang im Tempel zerriß in zwei Stücke, von oben an bis unten aus. Und die Erde erbebete, und die Felsen zerrissen, und die Gräber täten sich auf, und stunden auf viel Leiber der Heiligen, die da schliefen; und gingen aus den Gräbern nach seiner Auferstehung, und kamen in die heilige Stadt, und erschienen vielen.
Aber der Hauptmann, und die bei ihm waren, und bewahreten Jesum, da sie das Erdbeben und was da geschah, erschraken sie sehr und sprachen:

Ewangelista

A oto zasłona przybytku rozdarła się na dwoje z góry na dół; ziemia zadrżała i skały zaczęły pękać. Groby się otworzyły i wiele ciał świętych, którzy umarli, powstało.
I wyszedłszy z grobów po Jego zmartwychwstaniu, weszli oni do Miasta świętego i ukazali się wielu.


Setnik zaś i jego ludzie, którzy odbywali straż przy Jezusie, widząc trzęsienie ziemi i to, co się działo, zlękli się bardzo i mówili:

Chorus I & II

Wahrlich, dieser ist Gottes Sohn gewesen.

Chór I & II

Prawdziwie, Ten był Synem Bożym.

Evangelista

Und es waren viel Weiber da, die ferne zusahen, die da waren nachgefolget aus Galiläa, und hatten ihm gedienet; unter welchen war Maria Magdalena, und Maria, die Mutter Jacobi und Joses, und die Mutter der Kinder Zebedäi.

Am Abend aber kam ein reicher Mann von Arimathia, der hieß Joseph, welcher auch ein Jünger Jesu war. Der ging zu Pilato, Da befahl Pilatus, man sollte ihm ihn geben.

Ewangelista

Było tam również wiele niewiast, które przypatrywały się z daleka. Szły one za Jezusem z Galilei i usługiwały Mu. Między nimi były: Maria Magdalena, Maria, matka Jakuba i Józefa, oraz matka synów Zebedeuszowych.

Pod wieczór przyszedł zamożny człowiek z Arymatei, imieniem Józef, który też był uczniem Jezusa. Udał się do Piłata i prosił o ciało Jezusa. Wówczas Piłat kazał je wydać.

Recit

Am Abend da es kühle war,
Ward Adams Fallen offenbar.

Am Abend drücket ihn der Heiland nieder.

Am Abend kam die Taube wieder,
Und trug ein Ölblatt in dem Munde.

O schöne Zeit! O Abendstunde!

Der Friedensschluß ist nun mit Gott gemacht,
Denn Jesus hat sein Kreuz vollbracht.

Sein Leichnam kömmt zur Ruh.

Ach! liebe Seele, bitte du,
Geh, lasse dir den toten Jesum schenken,
O heilsames, o köstlich's Angedenken!

Recytatyw

Wieczorem, gdy było zimno,
Upadek Adama był ogłoszony.

Wieczorem Odkupiciel pociągnął go w otchłań.
Wieczorem gołąbek powrócił,
niosąc w dziobie listek oliwki.

Wspaniały czasie! Wieczorna godzino!

Pokój z Bogiem właśnie teraz został uczyniony,
Gdyż Chrystus dokonał Ofiary Krzyża,

Jego Ciało idzie na spoczynek.

Ach, droga duszo, proszę cię,
Idź, każ sobie oddać zmarłego Jezusa,
O zbawienna, drogocenna Pamiątko!

 

Aria

Mache dich, meine Herze, rein,
Ich will Jesum selbst begraben.
Denn er soll nunmehr in mir
Für und für
Seine süße Ruhe haben.

Welt, geht aus,
laß Jesum ein!
Mache dich..

Aria

Oczyść się, moje serce,
Ja s
am chcę pochować Jezusa.
Ponieważ odtąd we mnie,

na wieki i na zawsze,

znajdzie swój słodki odpoczynek.

Świecie, odejdź!
pozwólcie wejść Jezusowi.
Oczyść się ...

Evangelista

Und Joseph nahm den Leib, und wickelte ihn in ein rein Leinwand. Und legte ihn in sein eigen neu Grab, welches er hatte lassen in einen Fels hauen; und wälzete einen großen Stein vor die Tür des Grabes, und ging davon. Es war aber allda Maria Magdalena, und die andere Maria, die satzten sich gegen das Grab.

Des ander Tages, der da folget nach dem Rüsttage, kamen die Hohenpriester und Pharisäer sämtlich zu Pilato, und sprachen:

Ewangelista

Józef zabrał ciało, owinął je w czyste płótno i złożył w swoim nowym grobie, który kazał wykuć w skale. Przed wejściem do grobu zatoczył duży kamień i odszedł. Lecz Maria Magdalena i druga Maria pozostały tam, siedząc naprzeciw grobu.



Nazajutrz, to znaczy po dniu Przygotowania, zebrali się arcykapłani i faryzeusze u Piłata i oznajmili:

Chorus I & II

Herr, wir haben gedacht, daß dieser Verfürer sprach, da er noch lebete: Ich will nach dreien Tagen wieder auferstehen. Darum befiehl, daß man Grab verwahre bis den dritten Tag, auf daß nicht seine Jünger kommen, und stehlen ihn, und sagen zu dem Volk: Er ist auferstanden von den Toten; und werde der letzte Betrug ärger, denn der erste.

Chór I & II

Panie, przypomnieliśmy sobie, że ów oszust powiedział jeszcze za życia: Po trzech dniach powstanę. Każ więc zabezpieczyć grób aż do trzeciego dnia, żeby przypadkiem nie przyszli jego uczniowie, nie wykradli Go i nie powiedzieli ludowi: Powstał z martwych. I będzie ostatnie oszustwo gorsze niż pierwsze.

Evangelista

Pilatus sprach zu ihnen:

Ewangelista

Rzekł im Piłat:

Pilatus

Da habt ihr die Hüter; gehet hin, und verwahret's, wie ihr wisset.

Piłat

Macie straż: idźcie, zabezpieczcie grób, jak umiecie.

Evangelista

Sie gingen hin, und verwahreten das Grab mit Hütern, und versiegelten den Stein.

Ewangelista

Oni poszli i zabezpieczyli grób opieczętowując kamień i stawiając straż.

Recit

Nun ist der Herr zur Ruh gebracht.
Mein Jesu, gute Nacht!
Die Müh' ist aus, die unsre Sünde ihm gemacht.
Mein Jesu, gute Nacht!
O seilige Gebeine
Seht, wie ich euch mit Buß und Reu beweine,
Daß euch mein Fall in solche Not gebracht.
Mein Jesu, gute Nacht!
Habt lebenslang
Vor euer Leiden tausend Dank,
Daß ihr mein Seelenheil so wert geacht't.

Mein Jesu, gute Nacht!

Recytatyw

Mój Pan, odszedł na spoczynek.
Mój Jezu, dobranoc!

Twój trud, który spowodowały nasze grzechy, zakończył się.

Mój Jezu, dobranoc!

O błogosławione Ciało
Patrz, jak płaczemy nad Tobą z pokorą i skruchą,
Bo nasz upadek sprowadził na Ciebie taką niedolę.

Mój Jezu, dobranoc!

Przyjmij, przez całe me życie,
za Twoją Mękę, tysięczne dzięki,
że zbawienie mojej duszy uczyniłeś tak bezcennym .

Mój Jezu, dobranoc!

Chorus I & II

Wir setzen uns mit Tränen nieder
Und rufen dir im Grabe zu:
Ruhe sanfte, sanfte ruh'!
Ruht, ihr ausgesognen Glieder!
Ruhe sanfte, sanfte ruh'!
Euer Grab und Leichenstein
Soll dem ängstlichen Gewissen
Ein bequemes Ruhekissen
Und der Seelen Ruhstatt sein.
Höchst vergnügt schlummern da die Augen ein.

Wir setzen uns...

Chór I & II

Siedzimy we łzach i wołamy
Do Ciebie spoczywającego w grobie:
Odpoczywaj spokojnie, odpoczywaj!
Odpoczywaj! Twoje wyczerpane Ciało!
Odpoczywaj spokojnie, odpoczywaj!
Nasz grób i kamień
niech będą dla niespokojnych sumień

jak wygodna poduszka
i miejsce wytchnienia dla duszy.

Tam w najwyższej błogości spoczynek dla oczu.

Siedzimy we łzach...

Tłumaczenie i analiza -o. Julian Mieczysław Śmierciak OFM
julian@ofm.pl